Σμιλεύοντας τον Χρόνο | Andrei Tarkovsky (ΙΙ)

The Mirror (1975) | Andrei Tarkovsky

Δεν χρειάζονται πολλά για να αρέσει η τέχνη σε κάποιον: ψυχή ευαίσθητη, λεπτή, ευσυγκίνητη, ανοιχτή από καλό και το ωραίο, ικανή για αυθόρμητη αισθητική εμπειρία. Στη Ρωσία το κοινό μου συμπεριελάμβανε πολλούς που δεν θα μπορούσαν να καυχηθούν για τις γνώσεις ή για τη μόρφωσή τους. Πιστεύω ότι η ευαισθησία απέναντι στην τέχνη δίνεται σε κάποιον τη στιγμή που γεννιέται, κι ύστερα εξαρτάται από την πνευματική του καλλιέργεια.

– Αντρέι Ταρκόφσκι, Σμιλεύοντας το Χρόνο

Σμιλεύοντας τον Χρόνο | Andrei Tarkovsky

Polaroids by Andrei Tarkovsky

Η τέχνη μπορεί μόνο να δώσει τροφή, ώθηση, ευκαιρία για ψυχική εμπειρία.

– Αντρέι Ταρκόφσκι, Σμιλεύοντας το Χρόνο

Νύχτες Πρεμιέρας 2017

Οι Νύχτες Πρεμιέρας είναι ένα από τα event που λαμβάνουν χώρα στην Αθήνα κάθε Σεπτέμβρη και το περιμένω πάντα με τεράστια ανυπομονησία. Μιας και ο κινηματογράφος είναι μία μεγάλη μου αγάπη, δεν μπορώ να λείψω από αυτή τη μεγάλη γιορτή. Εκεί έχω την ευκαιρία να δω ταινίες που κέρδισαν τις εντυπώσεις σε μεγάλα φεστιβάλ κινηματογράφου όπως στις Κάννες, στη Βενετία ή στο Τορόντο, να ανακαλύψω σκηνοθέτες στους οποίους δεν έχω δώσει προσοχή και δεν έχω δει το έργο τους, όπως την Claire Denis στην οποία υπάρχει φέτος αφιέρωμα, ή να δω και ταινίες που ειδάλλως δεν θα τους έδινα μια ευκαιρία, όπως το ντοκιμαντέρ που είδα πέρσι, το Life, Animated.

Τη φετινή χρονιά αγόρασα μία κάρτα διαρκείας για 10 προβολές, και πάλι νιώθω πως δεν είναι αρκετές. Αν έμενα στο κέντρο της Αθήνας, θα προσπαθούσα να βλέπω τουλάχιστον μια ταινία κάθε μέρα του φεστιβάλ. Δυστυχώς, όμως, μένω στα προάστια και οι μετακινήσεις από και προς τους κινηματογράφους του κέντρου δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα, ιδίως για τις προβολές που ξεκινάνε μετά τις 22:00 το βράδυ τις ημέρες που το μετρό σταματάει τα δρομολόγια του εκεί, γύρω στις 12:00 το βράδυ. Ακόμη δεν έχω καταλήξει πώς θα επιστρέψω σπίτι μετά την προβολή του The Florida Project και του Thelma στο Ideal, μιας και, είτε επιλέξω το πάρκινγκ για το αυτοκίνητο, είτε το ταξί, θα είναι και οι δύο επιλογές εξαιρετικά δαπανηρές. Αλλά, δεν ήθελα να χάσω την ευκαιρία να δω τις ταινίες στα πλαίσια του φεστιβάλ, οπότε κάπως θα τα βολέψω.

Χωρίς να μακρηγορήσω περισσότερο, θέλω να μοιραστώ μαζί σας τις ταινίες που επέλεξα να δω στις φετινές Νύχτες Πρεμιέρας, που ξεκίνησαν χθες επισήμως. Θα γράφω και μία πρόταση – λόγο για κάθε επιλογή που έκανα. Αν κάποιος από εσάς πάει κι αυτός στο φεστιβάλ, ας μοιραστεί μαζί μας στα σχόλια ποιες ταινίες έχει επιλέξει να δει. Πάντα έχω περιέργεια να δω ποιες προβολές είναι οι πιο δημοφιλείς.

Οι δικές μου επιλογές είναι οι ακόλουθες:

(1) Wonderstruck (2017)

Δύο μικρά παιδιά από διαφορετικές εποχές, μία πόλη που θα ενώσει μαγικά το πεπρωμένο τους, ένα πανέμορφο παραμύθι για όλους όσοι ψάχνουν τη θέση τους και λίγη αγάπη σε αυτό τον κόσμο από τον σπουδαίο σκηνοθέτη του «Κάρολ». Αυτό είναι το μαγευτικό «Wonderstruck» που θα σας κλέψει την καρδιά και συγκαταλέγεται στα φαβορί για τα επερχόμενα Όσκαρ.

Kινηματογραφική μεταφορά ενός εικονογραφημένου βιβλίου του Μπράιαν Σέλζνικ, το παραμυθένιο «Wonderstruck» ενώνει δύο ιστορίες από διαφορετικές εποχές στην ίδια αρμονική αφήγηση. Η μία ιστορία μας συστήνει ένα μοναχικό κορίτσι από το Νιού Τζέρσεϊ του 1927. Η άλλη ένα ορφανό αγόρι από την επαρχιακή Μινεσότα του 1977. Οι δύο μικροί ήρωες εγκαταλείπουν τη γενέτειρά τους, ακολουθώντας μια παρόρμηση που τους οδηγεί στη Νέα Υόρκη και συνδέει τα φαινομενικά ξέχωρα πεπρωμένα τους.

why: αγαπώ τα παραμύθια με ένα πέπλο μυστηρίου και με συναρπάζει το ότι η ιστορία κινείται σε δύο χρονικές περιόδους.

 

(2) Close-Knit (2017)

Όταν η μητέρα της την εγκαταλείπει, η εντεκάχρονη Τόμο βρίσκει καταφύγιο στο σπίτι του θείου της και της τρανσέξουαλ συντρόφου του, Ρίνκο. Kαθώς η Ρίνκο μυεί την μικρή στην μυσταγωγία του πλεξίματος, μια νέα, στοργική οικογένεια γεννιέται. Η δημιουργός του «Renta-Cat» παραδίδει έναν ακόμη ύμνο αισιοδοξίας για την αγάπη που σπάει τις προκαταλήψεις, σε ένα διαμαντάκι παστέλ αποχρώσεων που κέρδισε το Βραβείο της Επιτροπής Teddy στο Φεστιβάλ Βερολίνου.

why: όταν διάβασα ότι πρόκειται για ένα μανιφέστο αισιοδοξίας με μια τόσο ανορθόδοξη ιστορία δεν μπορούσα παρά να την επιλέξω ως κάτι διαφορετικό.

 

(3) The Nile Hilton Incident (2017)

Λίγο πριν την αυγή της Αραβικής Άνοιξης, ένας διεφθαρμένος Αιγύπτιος αστυνομικός καλείται να εξιχνιάσει την δολοφονία μιας διάσημης τραγουδίστριας στο πολυτελές ξενοδοχείο Nile Hilton. Οι έρευνες παγώνουν όταν τα στοιχεία ενοχοποιούν έναν φίλο του Προέδρου, αλλά ο ντετέκτιβ επιμένει να αποδοθεί δικαιοσύνη ενώ στην χώρα του ξεσπά η επανάσταση. Η καρδιά του φιλμ νουάρ χτυπά δυνατά στα κακόφημα σοκάκια του Καΐρου, στο καθηλωτικό αστυνομικό θρίλερ του Ταρίκ Σαλέχ που απέσπασε στο Φεστιβάλ του Σάντανς το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας.

why: φιλμ νουάρ στο Κάιρο, στην αυγή της Αραβικής Άνοιξης.

 

(4) Manifesto (2017)

Το σαρωτικό one woman show της Κέιτ Μπλάνσετ σε δεκατρείς επιθετικά διαφορετικούς ρόλους γίνεται ο ιδανικός καμβάς πάνω στον οποίο ο Γερμανός εικαστικός και σκηνοθέτης Γιούλιαν Ρόζεφελντ αποτυπώνει την ανατρεπτική πραγματεία του. Τα όρια και η ουσία της τέχνης, η ευθύνη του δημιουργού απέναντι στην κοινωνία καθώς και οι αντιλήψεις που διαμορφώνουν τη σύγχρονη κουλτούρα πρωτοστατούν σε ένα ατίθασο ιδεολογικό κολάζ.

why: μου έχει μείνει απωθημένο να το δω από το καλοκαίρι που προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου για την φανταστική Cate Blanchett.

 

(5) My Entire High School Sinking Into The Sea (2016)

Σ’ ένα σχολείο χτισμένο στην άκρη ενός γκρεμού, ένας μαθητής προσπαθεί να προειδοποιήσει τους συμμαθητές του για το σαθρό έδαφος κάτω απ’ τα πόδια τους. Εξαιτίας του «κίτρινου» παρελθόντος του στη σχολική εφημερίδα, κανείς δεν τον πιστεύει ώσπου ένας σεισμός ξεκολλάει το κτίριο απ’ τη στεριά στέλνοντάς το στον Ειρηνικό.

Με μια σημαντική πορεία στον χώρο των κόμικς, ο Dash Shaw επιχειρεί το κινηματογραφικό του ντεμπούτο, αναπαράγοντας το προσωπικό του σχεδιαστικό στυλ. Αυτό στην οθόνη μεταφράζεται σ’ ένα κολάζ ψηφιακών και χειροποίητων ζωγραφιών που δημιουργεί ένα ιλιγγιώδες αποτέλεσμα, ιδανικό για να περιγράψει την σύγχυση στον θεματικό πυρήνα της ταινίας. Μέσα από την διαφθορά, την σάτιρα των media και τις κοινωνικές ομάδες στον μικρόκοσμο ενός σχολείου που βουλιάζει, ο σκηνοθέτης πετυχαίνει μια αλληγορία για το ετοιμόρροπο οικοδόμημα της σύγχρονης αμερικανικής κοινωνίας.

why: πάντα στα φεστιβάλ κινηματογράφου το πρώτο που ψάχνω είναι οι ταινίες animation.

 

(6) The Florida Project (2017)

Στην σκιά του Μαγικού Βασιλείου της Ντίσνεϋλαντ, μια παρέα πιτσιρικάδων αναστατώνει καθημερινά με σκανταλιές τους ενοίκους ενός φθηνού μοτέλ, σκορπίζοντας χρώμα στις μουντές ζωές τους. Μετά τον indie θρίαμβο του «Tangerine», το φοβερό παιδί του αμερικανικού ανεξάρτητου σινεμά βάζει πλώρη για τα Όσκαρ, έχοντας στο πλευρό του έναν εξαιρετικό Γουίλεμ Νταφό και συστήνοντας το αδιανόητο υποκριτικό ταλέντο της μικρής Μπρούκλιν Πρινς. Υποδειγματικό σινεμά κοινωνικού ρεαλισμού που διασκεδάζει με την ίδια ακριβώς ένταση που προβληματίζει.

why: είδα το τρέιλερ και ο Willem Dafoe με κέρδισε απ’ την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκε στην οθόνη μου.

 

(7) Thelma (2017)

Η Θέλμα αφήνει το θρησκόληπτο σπίτι της για σπουδές στο Όσλο και βρίσκει τον έρωτα στο πρόσωπο μιας συμφοιτήτριας, τη στιγμή που πασχίζει να τιθασεύσει τις τρομακτικές υπερφυσικές δυνάμεις της. Η «Κάρι» του Ντε Πάλμα συναντά τις «Μέρες Οργής» του Ντράγερ, στο πλέον τολμηρό φιλμ ενός από τους πιο ενδιαφέροντες Ευρωπαίους σκηνοθέτες, υπεύθυνου για τα πολυβραβευμένα «Όσλο, 31 Αυγούστου» και «Reprise».

why: Νορβηγικό θρίλερ/ταινία μυστηρίου με έντονα υπερφυσικά στοιχεία που μάλλον με βγάζει λίγο έξω απ’ το comfort zone μου.

 

(8) If You Saw His Heart (2017)

Μετά το θάνατο του καλύτερου του φίλου, υπεύθυνος του οποίου μπορεί να ήταν ο ίδιος, ο Ντανιέλ βρίσκει καταφύγιο σε ένα ξενοδοχείο για χαμένες ψυχές και σταδιακά γλιστρά στην παρανομία. Όταν όμως γνωρίζει την όμορφη Φρανσί, προσπαθεί να ονειρευτεί μια καλύτερη ζωή και για τους δύο. Ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ και η Μαρίνα Βαχτ είναι οι φωτογενείς πρωταγωνιστές ενός μοντέρνου νουάρ, το οποίο αποτελεί ένα από τα πιο αξιόλογα σκηνοθετικά ντεμπούτα της χρονιάς.

why: ξεδιάντροπα παραδέχομαι ότι το διάλεξα μόνο και μόνο για τον Gael Garcia Bernal.

 

(9) Happy End (2017)

Μια εύπορη οικογένεια είναι ιδιοκτήτρια μιας εντυπωσιακής έπαυλης στο Καλαί της Βόρειας Γαλλίας, όχι πολύ μακρυά από τους προσφυγικούς καταυλισμούς. Τα μέλη της παίζουν κρυφτούλι μεταξύ τους: ο ηλικιωμένος πάτερ φαμίλιας σχεδιάζει να δώσει τέλος στη ζωή του. Η κόρη του διαλέγει την εργασιομανία καλύπτοντας τη συναισθηματική της απονέκρωση. Ο γιος του δεν είναι ο πιστός σύζυγος που όλοι εικάζουν. Ο εγγονός του φανερώνεται ανεπαρκής σε όλα. Η 13χρονη δισέγγονή του δεν είναι τόσο αθώα όσο φαίνεται.

Καθώς οι αλήθειες αποκαλύπτονται, ο σκηνοθέτης ξεσκεπάζει ένα υπόγειο δίκτυο απόγνωσης και αλλοτρίωσης που απλώνεται από τη μία γενιά στην άλλη. Δεν ζητάει συμπάθεια για τους ήρωές του και δεν χαρίζει την ανακούφιση μιας ικανοποιητικής κατακλείδας. Μόνο για ένα πράγμα μας βεβαιώνει: Όποιος πιστεύει στα χάπι εντ, ας είναι έτοιμος να εκπλαγεί δυσάρεστα!

why: μαθαίνω ότι το Chandelier της Sia θα αποκτήσει άλλο νόημα μετά την παρακολούθηση αυτής της ταινίας, αλλά εγώ τη διαλέγω καθαρά και μόνο γιατί θαυμάζω τους εξαιρετικούς Michael Haneke, Isabelle Huppert, Jean-Luis Trintignant και Mathieu Kassovitz.

 

(10) Call Me By Your Name (2017)

Σε μια γραφική τοποθεσία της ιταλικής επαρχίας του 1983, κατακαλόκαιρο, το φιλμ παρακολουθεί την σεξουαλική αφύπνιση ενός ανήσυχου 17χρονου. Γόνος δύο ακαδημαϊκών, o Έλιο νιώθει τον αισθηματικό κόσμο του να συγκλονίζεται όχι από τις ερωτικές του συνευρέσεις μ’ ένα ντόπιο κορίτσι αλλά από έναν Αμερικανό, εφτά χρόνια μεγαλύτερό του, που βοηθάει τις έρευνες του καθηγητή πατέρα του στον Ελληνορωμαϊκό Πολιτισμό.

Η σεναριακή συνεργασία ανάμεσα στον σκηνοθέτη του «Είμαι ο Έρωτας» και τον Τζέιμς Άιβορι, τον παλαίμαχο δημιουργό του «Τα Απομεινάρια μιας Μέρας», είναι ένα μικρό αριστούργημα πάνω στα ανεξίτηλα σημάδια που αφήνουν οι πρώτοι έρωτες, τα σφοδρά παρθενικά χτυποκάρδια και τα μυστηριώδη καλέσματα της καρδιάς και του κορμιού. Instant classic, με τη δύναμη να αγγίξει πολλούς και διαφορετικούς θεατές, το πανέμορφο φιλμ δεν αξίζει να περιγράφεται, αλλά να βιώνεται.

why: αγαπώ αυτές τις ταινίες που μιλάνε για τον πρώτο έρωτα και τα χτυποκάρδια που δεν κοιτάνε το γιατί και πώς παρά μόνο νιώθουν.

 

Μικρές εντυπώσεις για τις ταινίες που θα δω θα έχετε την ευκαιρία να διαβάσετε στη σελίδα μου στο facebook. Θα αναρτώ εκεί τα σχόλια μου αμέσως μετά το τέλος της προβολή της κάθε ταινίας.

Πηγές για τις περιγραφές των ταινιών αποτέλεσαν (α) η επίσημη σελίδα του φεστιβάλ –  www.aiff.gr, και (β) η αντίστοιχη σελίδα του φεστιβάλ στο facebook – Athens Film Festival.

 

Ingmar Bergman| Ο Μαγικός Φανός

Πριν από λίγους μήνες είχα την τύχη να διαβάσω ένα βιβλίο που έγραψε ο αγαπημένος μου Σουηδός σκηνοθέτης Ingmar Bergman, το Ο Μαγικός Φανός. Μέσα απ’ αυτήν την αυτοβιογραφία ο Ingmar ξετυλίγει εικόνες από την παιδική του ηλικία, τη ζωή και τη δράση του στο θέατρο και στον κινηματογράφο, τις πολυτάραχες σχέσεις του με τις γυναίκες. Και όλες αυτές τις εμπειρίες του, έτσι όπως μας τις διηγείται, τις αναγνωρίζουμε σε σκηνές απ’ τις ταινίες του. Όλη του η θεώρηση για τη ζωή είναι η κινητήριος δύναμη πίσω από το κάθε έργο του.

Παρακάτω ακολουθούν μερικά αγαπημένα μου αποσπάσματα απ’ το βιβλίο.

«Ταινία σαν όνειρο, ταινία σαν μουσική. Κανένα είδος Τέχνης δεν περνάει, όπως ο κινηματογράφος, πέρα από την καθημερινότητα της συνείδησης, κατευθείαν στα συναισθήματά μας, βαθιά στον χώρο του λυκόφωτος της ψυχής. Ένας μικρός σπασμός στο οπτικό μας νεύρο, ένα επακόλουθο του σοκ: είκοσι τέσσερα φωτισμένα καρέ το δευτερόλεπτο, ενδιάμεσα σκοτάδι, το οπτικό νεύρο δεν καταγράφει το σκοτάδι. Όταν κάθομαι στο τραπέζι του μοντάζ και περνάω την ταινία καρέ-καρέ έχω πάντα την ίδια μεθυστική αίσθηση μαγείας που είχα και ως παιδί: εκεί μέσα στα σκοτάδια της γκαρνταρόμπας γύριζα αργά τη μανιβέλα και η μία εικόνα ακολουθούσε την άλλη, έβλεπα τις σχεδόν ανεπαίσθητες αλλαγές. Μετά γύριζα πιο γρήγορα: κίνηση!»

«Το καλοκαίρι του 1949 έκλεισα τα τριάντα ένα χρόνια. Στη μέχρι τότε επαγγελματική ζωή μου είχα δουλέψει σκληρά και δίχως ανάπαυλα. Γι’ αυτό και το συναπάντημα μου με το ζεστό φθινοπωρινό Παρίσι απέβη μια εντελώς συγκλονιστική εμπειρία. Ο έρωτας που βρήκε χρόνο και ευκαιρία να αναπτυχθεί ελεύθερα άνοιξε χώρους κλειστούς, έριξε τοίχους, μου επέτρεψε να ανασάνω. Η προδοσία προς την Έλεν και τα παιδιά υπήρχε κάπου μέσα σε μια ομίχλη, μονίμως παρούσα αλλά και παραδόξως διεγερτική. Για μερικούς μήνες ζούσα και ανέπνεα μια παράτολμη σκηνοθεσία που ήταν ανένδοτα αληθινή και, ως εκ τούτου, αναντικατάστατη. Θα αποδεικνυόταν τρομακτικά δαπανηρή όταν ερχόταν ο λογαριασμός.»

«Υπάρχουν κινούμενες εικόνες με ήχο και φως που δεν εγκαταλείπουν ποτέ την ψυχική μηχανή προβολής αλλά επαναλαμβάνονται ατέρμονα σε όλη μας τη ζωή με αναλλοίωτη ευκρίνεια και με αναλλοίωτη, αντικειμενική σαφήνεια. Απομένει μόνο το δικό μας ένστικτο που ακατάπαυστα και ανελέητα κινείται εσωτερικά προς την αλήθεια.»

«Οι δύο γυναίκες συγκρίναν ακόμη τα χέρια τους. Μια μέρα ανακάλυψα πως η μία ήταν βουβή, όπως εγώ. Η άλλη ήταν ομιλητική, σχολαστική και περιποιητική, όπως εγώ. Δεν είχα όρεξη να γράψω κανονικό σενάριο. Οι σκηνές γεννιόνταν με άπειρο κόπο, ήταν σχεδόν αδύνατο να διατυπώσω λέξεις και φράσεις. Οι επαφές ανάμεσα στο μηχανισμό της φαντασίας και στα γρανάζια της υλοποίησης είτε είχαν κοπεί είτε είχαν σοβαρές ζημιές. Ήξερα τι ήθελα να πω, αλλά δεν μπορούσα να το πω.»

«Συνεργάστηκα με τη Χάριετ Άντερσον όλα τα χρόνια. Είναι ένας άνθρωπος με σπάνια δύναμη αλλά και τρωτός, με μια δόση μεγαλοφυούς ταλέντου. Η σχέση της με την κάμερα είναι ντόμπρα και αισθησιακή. Διαθέτει επίσης υπέροχη τεχνική και κινείται αστραπιαία ανάμεσα στην εντονότερη εμπειρία και στη νηφάλια καταγραφή. Το χιούμορ της χαρακτηρίζεται από δριμύτητα αλλά δεν γίνεται ποτέ κυνικό. Είναι ένα αξιαγάπητο άτομο και μία από τις πιο αγαπημένες φίλες μου.»

 

 

 

International Women’s Day | Ταινίες να δεις Απόψε

Αγαπώ πολύ τον κινηματογράφο. Όταν έκανα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην Αγγλία παρακολούθησα ένα μάθημα φεμινισμού στα media και είδα αρκετές ταινίες στις οποίες πρωταγωνιστούσαν δυναμικές γυναίκες. Ένεκα της ημέρας θέλω να σου προτείνω 15 ταινίες που αξίζει να δεις. (Φυσικά η λίστα είναι πολύ μεγαλύτερη!)

1. All About My Mother | Todo Sobre Mi Madre (1999)

2. The Umbrellas of Cherbourg | Les parapluies de CherbourgLes parapluies de Cherbour (1964)

3. The Hours (2002)

4. Hannah Arendt (2012)

5. Little Women (1994)

6. Frances Ha (2012)

7. Wadjda (2012)

8. The Piano (1993)

9. Antonia’s Line (1995)

10. Gone With the Wind (1939)

11. Brief Encounter (1945)

12. Mustang (2015)

13. Erin Brockovich (2000)

14. Juno (2007)

15. Thelma & Louise (1991)

Και σαν bonus δύο αγαπημένα animation με άκρως δυναμικές ηρωίδες – το πρώτο ταινία και το δεύτερο σειρά.

(α) Persepolis (2007)

(β) Daria (1997)